Szanowna Redakcjo.

Dziwię się bardzo iz w Waszym aktywie nikt nie śledzi prac Sejmu w kwestiach zawiłych spraw b. funkcjonariuszy UOP, których akta osobowe zostały przekazane do IPN do zbioru zastrzeżonego. W tej sprawie wiele się nachodziłem aby taki dokument czyli Zapytanie trafił poprzez Marszałka Sejmu do Ministra Sprawiedliwości. Bardzo proszę wejść Na prace Sejmu I na Wyszukiwaniu znaleźć Zapytanie Pana posła Jana Widackiego Nr 9081 treści: Zapytanie w sprawie udostępniania dokumentów znajdujących się z zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej osobom, których te dokumenty dotyczą. Myślę, że wielu kolegów skorzysta z tej informacji, bowiem zagrywki ABW i IPN są niedorzeczne. Osobiście boksowałem się z tymi instytucjami przez 8 miesięcy. Myślę, że warto by ozpropagować na Waszej stronie ZBFSOP.

Pozdrawiam, b. funkcjonariusz UOP.

Od Redakcji: poniżej przytaczamy treść przedmiotowego zapytania, oraz odpowiedź:

 

Zapytanie nr 9081 do
ministra sprawiedliwości
w sprawie udostępniania dokumentów osobowych znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej osobom, których te dokumenty dotyczą.
Panie Ministrze, ponieważ ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. (zwana potocznie ˝deubekizacyjną") zawiera istotną lukę, utrudniającą jej realizację odnośnie do osób, których dokumenty osobowe znajdowały się w ˝zbiorze zastrzeżonym˝, o którym mowa w art. 39 ustawy o IPN - na podstawie porozumienia prezesa IPN oraz szefa ABW akta te zostały swoiście odtajnione dla celów obliczenia wymiaru emerytury, ale nie zostały udostępnione osobom, których dotyczyły.
W tej sytuacji osoby, których dokumenty osobowe zostały w ten sposób jednostronnie odtajnione, w przypadku gdy kwestionują podany przez IPN Zakładowi Emerytalno-Rentowemu MSW przebieg służby, nie mają możliwości odwołania się od tego do sądu.
Wydaje się, że porozumienie szefa ABW i prezesa IPN nie miało podstawy prawnej, co więcej, zostało dokonane z ewidentnym naruszeniem przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych (por. szczególnie art. 4 powołanej ustawy). Stawia ono osoby - byłych funkcjonariuszy UOP, których akta osobowe znalazły się w zbiorze zastrzeżonym, w gorszej sytuacji niż tych b. funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL, które nie przeszły weryfikacji, nie służyły w UOP. Uniemożliwia im bowiem wgląd we własne akta osobowe i skuteczne kwestionowanie przed sądem opisanego przez IPN na podstawie tych akt przebiegu własnej służby.
Zwracam się zatem do Pana Ministra z zapytaniem: Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza zainicjować bądź podjąć inicjatywę ustawodawczą rządu dla zgodnego z zasadami państwa prawa rozwiązania tej kwestii?

Łączę wyrazy szacunku
Po
seł Jan Widacki
Kraków, dnia 15 marca 2011 r.

 

 

MINISTER SPRAWIEDLIWOŚCI

 Warszawa. dnia 21 kwietnia 2011 r.

 DL-P-V-071-6/11/4 BM - I -071-169/11/3

 

Pan
Marek Kuchciński
Wicemarszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

W odpowiedzi na przesłane przy piśmie z dnia 25 marca 2011 r. (znak: SPS-024-9081/ 11). zapytanie pana posła Jana Widackiego w sprawie udostępnienia dokumentów osobowych znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej osobom, których te dokumenty dotyczą, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż art. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 24. poz. 145) znowelizowano ustawę z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8. poz. 67, z późn. zm. ). zwaną dalej "ustawą". Nowelizacja ta polegała m.in. na dodaniu do ustawy nowego art. 13a regulującego kwestie sporządzania informacji o przebiegu służby określonych funkcjonariuszy w organach bezpieczeństwa państwa.

Zgodnie z art. I3a ust. 1 i 2 ustawy na wniosek organu emerytalnego właściwego według tej ustawy, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i, w terminie 4 miesięcy) od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawniania informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 63. poz. 425, z późn. zm.). Przedmiotowy wniosek zawiera dane osobowe funkcjonariusza, w tym imiona, nazwisko, nazwisko rodowe, imię ojca oraz datę urodzenia. Wniosek zawiera również określenie ostatniego stanowiska oraz formacji lub jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełnił służbę w dniu zwolnienia ze służby.

Z kolei informacja o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy w organach bezpieczeństwa państwa zawiera:

1) ww. dane osobowe funkcjonariusza;
2) wskazanie okresów służby w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów;
3) informację, czy z dokumentów zgromadzonych w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że funkcjonariusz w tym okresie, bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (art. 13a ust 4 ustawy).

Niemniej jednak ustawa nowelizująca z dnia 23 styczniu 2009 r. nie normuje wyraźnie kwestii związanych z wykorzystywaniem informacji zawartych w dokumentach byłych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w zbiorze, o którym mowa w art. 39 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63. poz. 424. z późn. zm.), w celu wytworzenia jawnego dokumentu, jakim jest "informacja o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa". Zauważyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odpowiednio Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szef Agencji Wywiadu lub Minister Obrony Narodowej może zastrzec, na czas określony, że do określonych dokumentów nie może mieć dostępu żadna inna osoba poza wyznaczonymi przez nich przedstawicielami, jeżeli jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa. Organy innych służb specjalnych mogą, występować z takim zastrzeżeniem za pośrednictwem odpowiednio Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu. Dokumenty te stanowią wyodrębniony, tajny zbiór w archiwum Instytutu Pamięci i podlegają szczególnej ochronie.

W skład takiego zbioru wchodzą, na czas nieokreślony, deklaracje zawierające informacje o pracy lub służbie w organach bezpieczeństwa państwa oraz treści tych dokumentów, a także oświadczenia lustracyjne złożone u związku z pełnieniem w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego albo Służbie Wywiadu Wojskowego funkcji publicznej, o której mowa w art. 4 pkt. 24 (kierowniczego stanowiska) tej ustawy (ust. 2a ww. artykułu).

Przechodząc do poruszonej w zapytaniu pana posła Jana Widackiego kwestii odtajnienia akt określonych osób na podstawie porozumienia zawartego w grudniu 2009 r. pomiędzy Prezesem Instytutu Pamięci Narodowej a Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pragnę wskazać, że ze względu na fakt, iż Minister Sprawiedliwości nie jest stroną przedmiotowego porozumienia, Ministerstwo Sprawiedliwości wystąpiło do Instytutu Pamięci Narodowej o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Instytut Pamięci Narodowej podniósł, iż celem przedmiotowego porozumienia jest ustalenie zasad realizacji ustawy nowelizującej z dnia 23 stycznia 2009 r. w zakresie wyodrębnionego, tajnego zbioru w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Zawarte w porozumieniu postanowienia umożliwiają wykorzystanie informacji zawartych w dokumentach byłych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w zbiorze określonym w art. 39 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w celu wytworzenia jawnego dokumentu, jakim jest "informacja o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa". Realizacja porozumienia odbywa się z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182. poz. 1228), a zatem nie budzi obaw co do ujawnienia tajemnicy państwowej.

Odnosząc się natomiast do kwestii zaś dostępu byłych funkcjonariuszy do dokumentów znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej pragnę zaznaczyć, iż w myśl art. 51 ust. 3 zd. pierwsze Konstytucji RP każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. W literaturze na gruncie tego przepisu został sformułowany trafny pogląd, zgodnie z którym żaden organ państwa nie może przetwarzać informacji o obywatelach, nie licząc się z możliwością kontroli z ich strony. Dlatego nawet zbiory danych czy dokumenty zakwalifikowane jako tajne (np. z uwagi na bezpieczeństwo państwa) mogą zostać poddane weryfikacji na wniosek osoby, której dotyczą (U. Banaszak. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, komentarz. Warszawa 2009. str. 263).

Kontrola dokumentów zakwalifikowanych jako tajnych może być jednak realizowana z pewnymi ograniczeniami, np. czasowymi dotyczącymi momentu odtajnienia informacji.

W tym kontekście należy podkreślić, że również ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przewiduje możliwość dostępu byłych funkcjonariuszy do dokumentów osobowych ich dotyczących, które zostały zgromadzone w Instytucie. Zgodnie bowiem z art. 35c ust. 3 tej ustaw funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą uzyskać na swój wniosek kopie dotyczących ich dokumentów osobowych. Przepis ten jest dość ogólnie sformułowany i nie wskazuje rodzajów zbiorów, z jakich mogą pochodzić dokumenty osobowe tych osób. W związku z tym lege non distinguente można przyjąć, że podmioty te mogą składać osobiście lub przez pełnomocnika wniosek o wydanie kopii dokumentów znajdujących się także w zbiorze zastrzeżonym Instytutu.

Konkludując, w przypadku, gdy były funkcjonariusz, którego dokumenty znajdują się w przedmiotowym zbiorze, złoży wniosek o wydanie kopii dokumentów osobowych w trybie art. 35c ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Instytut Pamięci Narodowej powinien zwrócić się do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o skierowanie do Instytutu wniosku o uchylenie zastrzeżenia dostępu do tych dokumentów zgodnie z art. 39 ust. 3 ww. ustawy. Po uchyleniu zastrzeżenia dokumenty powinny być niezwłocznie udostępniane wnioskodawcy lub jego pełnomocnikowi. W tym miejscu pragnę dodać, iż podobne stanowisko w tym zakresie prezentuje Instytut Pamięci Narodowej.

Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
Zbigniew Wrona
Podsekretarz Stanu