ZBF SOP

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Interpelacja nr 1857

w sprawie nie uwzględniania przez Zakład Emerytalno-Ren­towy MSWiA prawa do emerytury policyjnej byłych  funkcjonariuszy organów bez­pieczeństwa państwa, które nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% podstawy jej wymiaru

Zgłaszający:  Krystyna Łybacka
Adresat:  Minister Spraw Wewnętrznych
Data wpływu:   14-02-2012

Szanowny Pan
Jacek Cichocki
Minister Spraw Wewnętrznych

Na podstawie art.192 Regulaminu Sejmu RP składam na ręce Pana Marszałka interpelację skierowaną do Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie nie uwzględnienia przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA prawa do e­me­­rytury policyjnej byłych  funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, któ­re nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% podstawy jej wymiaru.

Szanowny Panie Ministrze,

W dniu 23.01.2009r. Sejm VI kadencji przyjął ustawę (Dz.U. Nr 24, poz. 145), któ­ra poz­ba­wiła byłych funkcjonariuszy organów bezpie­czeństwa państwa prze­ważającej części eme­ry­tur wypracowanych zgodnie z postano­wieniami ustawy z dnia 18.02.1994r.o zaop­at­rzeniu eme­rytalnym funkcjonariuszy (...) oraz ich rodzin (Dz.U.Nr 53,poz.214 ze zm.). W na­­s­tępst­wie wdrożenia pierwszego z powołanych powyżej aktów praw­nych (zwa­­­nego dalej tak­że us­ta­wa zmieniającą) wskaźnik, według którego zos­­tały na­liczone zre­dukowane świad­czenia e­me­­­­rytalne wspomnianych funkcjonariuszy (niejed­no­krot­nie - co pozwalam so­bie tu zau­wa­żyć - po­zytywnie zweryfikowanych w 1990r. i często bardzo zasłużonych dla pro­cesu tra­n­s­­for­ma­cji ustrojowej naszego kraju oraz dla demo­kratycznej Polski) wy­niósł 0,7% za każdy rok służby we wzmiankowanych or­ga­nach.

Szanowny Panie Ministrze,  ze względu na rażący błąd w zakresie realizacji, przez Za­k­­ład E­merytalno-Rentowy MSWiA, kluczowego postanowienia ustawy zmieniaj­ą­cej (po­zo­s­ta­jący w jaskrawej sprzeczności z intencją Parlamentu RP i oceną Try­­bunału Kon­­stytu­cyj­ne­go), po­le­ga­­­jący na nie uwzględnianiu prawa do eme­rytury policyjnej byłych fun­kcjo­na­riu­szy organów bez­pieczeństwa państwa, któ­re nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% pod­stawy jej wymiaru, niniejszym przypominam następujące fak­ty, które miały miejsce na etapie stanowienia wspomnianego aktu prawnego: 

  • w dniu 17.12.2008 r. odbyło się wspólne posiedzenie dwu komisji sej­mo­wych - Ko­misji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Poli­ty­ki Spo­łe­cz­­nej i Rodzi­ny poświęcone poprawkom do projektu ustawy z dnia 23.01.2009r.;
  • na posiedzeniu tym by­ła głosowana pop­rawka nr 3 do ustawy zmieniającej, zgło­­­­szo­na przez posłów Klubu Parlamentarnego PiS, zmierzająca - co zo­s­­­ta­ło stwier­dzone abso­lu­tnie je­d­no­­znacznie przez reprezentantkę tych pos­łów(poseł Bar­ba­rę Bartuś) - do poz­­­­ba­wienia byłych funkcjonariuszy orga­nów bez­pieczeństwa pań­­­stwa  prawa do eme­rytury policyjnej, któ­re nabyli po 15 latach słu­ż­by w wysokości 40% pod­sta­wy jej wymiaru;
  • za odrzuceniem przedmiotowej poprawki głosowało 30 po­s­łów - członków dwu wspo­­­­­­­­­­­­m­nia­­nych komisji sejmowych, natomiast za jej wpro­wa­dze­niem do projektu wy­­żej wymie­nio­nej us­­tawy - 21 posłów;
  • w dniu 19.12.2008r. w głosowaniu nr 29, przeprowadzonym na 32 po­sie­dze­niu Sej­mu, 266 posłów oddało swoje głosy przeciw wpro­­wa­dze­niu przed­miotowej pop­rawki numer 3 do projektu ustawy zmie­niającej, przy 159 gło­­sach za pop­rawką tą się opo­wiadających.

Przy sposobności przypominam, iż  pop­rawka za­warta w druku sej­mo­wym Nr 1352-A, okazała się w konkretnym przypadku - z niez­ro­zu­miałych przy­czyn - zdecy­do­wanie szer­sza od gło­­so­wanej w dniu 17.12.2008r. przez dwie ko­mi­sje sej­­­mowe na po­sie­­dzeniu poś­wię­conym popraw­kom do ustawy zmie­nia­ją­cej, na któ­rym za­­­re­komen­do­­wa­no Sejmo­wi od­rzu­­cenie poprawki opa­trzonej nu­merem 3. Jej wer­sja za­­mie­szczona w druku sejmowym Nr 1352-A postulo­wa­ła mianowicie­ usu­nię­cie z us­­ta­wy o zao­pat­rze­niu e­me­ry­talnym fun­­kcjo­nariuszy (...) oraz ich rodzin - obok pra­wa do e­me­­rytury policyjnej byłych funkcjonariuszy organów bez­pieczeństwa pa­ń­­stwa, któ­re nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% podstawy jej wy­mia­ru, kwestię reko­mendacji czego (wy­łą­cznie) czło­n­­ko­wie po­łą­czo­nych ko­misji głoso­wali w przypadku poprawki numer 3 - także możliwości wzro­s­tu świa­d­czeń eme­ry­talnych na­s­tę­pującego w re­zultacie uw­zglę­d­niania, przy ich nali­czaniu, ok­re­sów skła­d­­ko­wych i nie­skła­d­kowych ok­reś­lo­nych, wraz z tym pra­wem, w art.15ust.1 tejże us­tawy, zmie­rzając po­nadto do zmniej­sze­nia rocznego wska­­­­­ź­­ni­ka wzrostu eme­rytury za lata służby i okre­sów z nią rów­no­rzę­dnych, o któ­­rych mo­wa w art.13 wy­mienionego ostatnio ak­tu pra­w­nego. Na­­le­ży do­dać, że pro­to­kół do­ku­mentujący prze­­bieg wzmian­ko­­wa­ne­go po­sie­dze­nia wspo­mnianych ko­misji zo­stał za­mie­szczony w Biu­letynie Ko­misji Sej­mo­wych Nr 1655/VI.

Liczne obowiązki służbowe  nie pozwoliły najprawdopodobniej Panu Ministrowi na śle­dze­nie biegu sprawy K 6/09, której wokanda odbyła się w Trybunale Kon­sty­tu­cyjnym w dniach 13.01 i 24.02.2010r.(a zresztą nie miał Pan takiego obowiązku), kiedy to sę­dziowie TK, rozpatrując wniosek grupy pos­łów, wydali orzeczenie - przy 5 zda­niach od­­ręb­nych- że badana ustawa jest zgodna z Kon­­sty­tucją. Jednakże - co należy tu pod­kreślić - wyrok taki zapadł przy prze­ś­wiad­cze­niu skła­du orzeka­ją­cego, że ustawa ta po­zo­stawiła fun­kcjo­nariuszom organów bez­pie­­­czeń­stwa państwa pra­wo do 40% podstawy wy­­mia­ru e­me­rytury po 15 latach służ­by. Ta­kie prześ­wiad­cze­nie sędziów Trybunału Kon­sty­tucyj­ne­go wynika przede wszyst­kim z u­za­sad­­nie­nia  przed­mio­towego wy­­ro­ku, gdzie znaj­dują się następujące, niezwykle ważne w obecnej sytuacji sfor­mułowania - cytuję :

  • "Przechodząc do rozpatrzenia zarzutu nadmiernej ingerencji w prawo do za­bez­pieczenia społecznego,Trybunał Konstytucyjny ustalił, że usta­wo­daw­ca ob­niżył spo­­sób naliczania podstawy wymiaru emerytury (...) fun­kcjonariuszy or­ganów bez­pie­czeństwa Polski Ludowej, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 sty­cznia 1999 r. i którzy wysłużyli co najmniej 15 lat, z 2,6% podstawy wymiaru za ka­żdy kolejny rok tej służby do 0,7%.("(...)każdy kolejny rok(...)"- może ozna­czać w tym przypadku jedynie rok 16-sty, 17-sty, 18-sty itd., nie tylko z racji takiej, że ten "(...) każdy kolejny (...)" mu­si nastę­po­­wać, zgodnie z logicznym roz­­biorem zdania, wła­śnie po roku 15-stym, lecz tak­że dlatego, iż wskaźnik 2,6%, stanowiący tu swoisty punkt wyjścia, może wcho­dzić w grę dopiero po tymże roku - podkreślenie moje);
  • "Trybunał jednocześnie stwierdza, że ustawodawca utrzymał na do­tych­cza­so­wych za­sadach (...) prawo do świadczenia emerytalnego już po 15 latach służ­by" ("(...) ­u­t­rzymał na dotychczasowych zasadach (...)" oznaczać może tylko - bez naj­mniejszych wątpliwości - iż ustawodawca w zakresie tych zasad niczego nie zmie­nił, czyli, że pozo­stawił relację 15 lat służby = prawo do 40% podstawy wymiaru e­me­rytury- pod­kre­śle­nie moje);
  • "Trybunał Konstytucyjny dostrzega również, że ustawodawca obniżając pod­sta­wę wymiaru emerytury funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa słu­żą­cych w latach 1944-1990, przewidział wyraźnie odpowiednie stosowanie art. 14 i art.15 us­tawy o zaopatrzeniu emerytalnym fun­kcjo­nariuszy (art.15b ust.2)." (zawarty w us­tawie zmieniającej nakaz odpowiedniego stosowania art.15 po­wołanej tu ustawy o zao­patrzeniu emerytalnym oz­nacza, między innymi, że organ eme­­rytalny powinien bez­wz­glę­dnie brać pod uwagę, przy naliczaniu wysokości zredukowanych świa­d­­czeń,  treść art.15 ust.1 tej ustawy, w którym to prze­pisie znajduje się nastę­pu­jący za­pis: "Art.15.1. Eme­ry­tu­ra dla funkcjonariusza, który po­zostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999r., wynosi 40 % podstawy jej wymiaru za 15 lat służ­by (...)" - pod­kreślenie moje).

W dniu 13.01.2010r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego i zarazem wybitna spe­cja­listka z  zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - prof.dr hab.Te­re­sa Liszcz - prze­dstawiła na sali TK, przy aprobacie pozostałych 13 członków składu orzekającego w sprawie K 6/09, wyczerpującą wykładnię doktrynalną do­ty­czącą po­traktowania przez us­tawę zmieniającą kwe­­stii: 15 lat służby, a prawo fun­kcjo­nariuszy organów bezpie­czeń­stwa państwa do 40% pod­stawy wymiaru eme­rytury. W wykładni tej, zawartej w przy­to­czonych poniżej frag­men­tach stenogramu wypowiedzi wyżej wymienionej, pod­kreś­liła ona, iż - cy­tuję:

  • "Art. 15b w tej zaskarżonej ustawie w swoim ust. 2 stanowi wyraźnie: Przepisy art. 14 i 15 stosuje się odpowiednio. A przepis art. 15 stanowi: Emerytura dla fun­kcjo­nariusza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wy­no­si 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby. -  to zostaje".
  • "(...) nie jest to zbyt elegancko, przejrzyście napisane, ale tego się nie da inaczej ro­zumieć. Zostaje zasada, że po 15 latach nabywa się 40%.- to zostaje".
  • "Czyli został zmniejszony tylko ten jeden przelicznik dotyczący okresów służby po­wyżej 15 lat - ten, który powoduje wzrost świadczenia ponad owe 40%."
  • "Dla mnie była oczywista taka wykładnia, jaką tu przedstawiłam."

Przedstawiając Panu Ministrowi powyższy stan rzeczy w załączeniu przedkładam, ja­ko swego rodzaju materiał po­mocniczy (a może raczej poglądowy) broszurę, opracowaną przez zespoły prawne Sto­wa­­rzy­szenia Emery­tów i Ren­cistów Policyjnych oraz Związ­ku By­łych Funkcjonariuszy Służb Ochrony Państwa, zaty­tu­ło­waną: "Dokumenty poś­wiadcza­ją­ce pra­­­wo funkcjonariuszy or­ganów bez­pie­czeń­stwa państwa do 40% podstawy wymiaru e­me­ry­tu­ry po pierwszych 15 latach służ­by", zwracając się zarazem do Pana o wyjaśnienie z ja­ki­e­­­­go powodu podległy Panu Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA nie uwzględnia, wbrew woli Parlamentu, przy pono­wnym ustalaniu wysokości świadczeń emeryta­lnych byłym fun­­kcjonariuszom objętym ustawą zmieniającą, ich prawa do emerytury policyj­nej, które nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% podstawy jej wymiaru.

Łączę wyrazy szacunku
Poseł Krystyna Łybacka
Poznań, dnia 7 luty 2012 r.

Załącznik - jak w interpelacji

 

Poniżej odpowiedź Podsekretarza Stanu
w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych
p.
Michała Deskura

Szanowna Pani Marszałek!

W nawiązaniu do pisma z dnia 17 lutego 2012 r. (sygn. SPS-023-1857/12) przekazującego interpelację posła na Sejm RP pani Krystyny Łybackiej w sprawie nieuwzględnienia przez Zakład Emerytalno- Rentowy MSWiA prawa do emerytury policyjnej dla byłych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, które nabyli po 15 latach służby w wysokości 40% podstawy jej wymiaru, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy wskazać, że ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67, z późn. zm.), zwana dalej "ustawą", wprowadza - w stosunku do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), regulującej zasady funkcjonowania ogólnego systemu zabezpieczenia społecznego, w zakresie m.in. świadczeń emerytalnych - odrębny, szczególny system zabezpieczenia społecznego, obejmujący m.in. świadczenia emerytalne, w stosunku do funkcjonariuszy służb i formacji wymienionych w tytule ustawy, jak również funkcjonariuszy służb już nieistniejących. System ten opiera się na założeniu, że zwolnionym ze służby funkcjonariuszom przysługuje na zasadach określonych w ustawie zaopatrzenie emerytalne z tytułu wysługi lat lub w razie całkowitej niezdolności do służby, przy czym zaopatrzenie to przysługuje wprost z budżetu państwa. Zgodnie z art. 12 ustawy emerytura policyjna przysługuje funkcjonariuszom Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej zwolnionym ze służby, którzy w dniu zwolnienia posiadali co najmniej 15 lat służby w powyższych służbach i formacjach (wyjątek stanowią funkcjonariusze mający ustalone prawo do emerytury określonej w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby i okresów równorzędnych ze służbą). Okolicznością decydującą o otrzymaniu emerytury policyjnej jest zatem przede wszystkim okres służby (tzw. wysługa emerytalna). Zgodnie z art. 15 ust. 1 oraz art. 15a ustawy emerytura policyjna wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta zasadniczo o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby. Jednak w przypadku funkcjonariuszy, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wzrasta ona także o: 1) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych poprzedzających służbę, nie więcej jednak niż za trzy lata tych okresów; 2) 1,3% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych ponad wskazany wyżej trzyletni okres składkowy; 3) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów nieskładkowych poprzedzających służbę. Ponadto, w myśl art. 15 ust. 2 i 3 ustawy, emerytura policyjna podlega podwyższeniu o: 1) 2% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze nurków i płetwonurków oraz w zwalczaniu fizycznym terroryzmu; 2) 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio: a) w składzie personelu latającego na samolotach i śmigłowcach, b) w składzie załóg nawodnych jednostek pływających, c) w charakterze skoczków spadochronowych i saperów, d) w służbie wywiadowczej za granicą; 3) 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu; 4) 0,5% podstawy wymiaru za każdy rozpoczęty miesiąc pełnienia służby na froncie w czasie wojny oraz w strefie działań wojennych. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 16 marca 2009 r. przewidywał, że jako równorzędne ze służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej traktuje się: 1) okresy służby w charakterze funkcjonariusza Policji państwowej, a także funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, porządku i bezpieczeństwa publicznego; 2) służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej; 3) okresy służby w charakterze funkcjonariusza Służby Ochrony Kolei, jeżeli funkcjonariusz przeszedł bezpośrednio do służby w Milicji Obywatelskiej lub w Służbie Więziennej w terminie do dnia 1 kwietnia 1955 r.; 4) okresy zatrudnienia lub służby w zawodowych jednostkach ochrony przeciwpożarowej i nauki w szkołach pożarniczych, w charakterze członka Korpusu Technicznego Pożarnictwa, a także funkcjonariusza pożarnictwa w terminie do dnia 31 stycznia 1992 r. Podkreślić należy, iż w art. 13 ust. 2 ustawy przewidziano, że okresów służby w charakterze funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, porządku i bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 nie traktuje się jako równorzędne ze służbą w służbach i formacjach wymienionych w tytule oraz art. 13 ust. 1 ustawy, jeżeli przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusze ci popełnili przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości lub naruszające dobra osobiste obywatela i za to zostali zwolnieni dyscyplinarnie, umorzono wobec nich postępowanie karne ze względu na znikomy lub nieznaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu lub zostali skazani z winy umyślnej prawomocnym wyrokiem sądu. Na mocy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 24, poz. 145), zwanej dalej "ustawą nowelizującą", dokonano zmiany przepisu art. 13 ust. 1 ustawy. Rozdzielono bowiem kategorie okresów służby traktowanych jako równorzędne ze służbą w służbach i formacjach wskazanych w tytule ustawy, a wymienionych w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. okresy służby w charakterze funkcjonariusza Policji państwowej oraz organów bezpieczeństwa państwa, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Obecnie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy odnosi się wyłącznie do okresów służby w charakterze funkcjonariusza Urzędu Ochrony Państwa, zaś dodany ustawą nowelizującą art. 13 ust. 1 pkt 1a ustawy do służby w charakterze funkcjonariusza Policji państwowej oraz Milicji Obywatelskiej. Zgodnie zatem z art. 13 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy okresy służby w charakterze funkcjonariusza Urzędu Ochrony Państwa, Policji państwowej oraz Milicji Obywatelskiej są nadal traktowane równorzędnie ze służbą w Policji i w innych organach wymienionych w tytule ustawy (w przypadku funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej z zastrzeżeniem regulacji art. 13 ust. 2 ustawy). Jako odrębną kategorię potraktowano, przewidziane w dodanym ustawą nowelizującą art. 13 ust. 1 pkt 1b ustawy, okresy służby w charakterze funkcjonariusza w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ujawnianiu informacji". Okresy te traktowane są równorzędnie ze służbą w służbach i formacjach wymienionych w tytule ustawy, jednakże na zasadach określonych w dodanym ustawą nowelizującą art. 15b ustawy. W art. 15b ustawy wprowadzono zaś odmienne zasady określania wysokości emerytur policyjnych w stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., obniżając wysokość emerytur w zakresie, w jakim wynikają z okresów służby w tychże organach. W myśl art. 15b ust. 1 ustawy w przypadku takich osób emerytura policyjna wynosi obecnie: 1) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą wskazanych w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz pkt 2.4 ustawy. Zarazem, zgodnie z art. 15b ust. 2 ustawy, do wskazanych osób mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 14 i art. 15 ustawy. Odesłanie do regulacji art. 14 i 15 ustawy może sugerować, że w stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa, wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji, i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., mają zastosowanie reguły określone w art. 15 ustawy, w tym zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy reguła, zgodnie z którą emerytura policyjna wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby, zaś ustawodawca wprowadził w stosunku do wskazanych osób wyłącznie jedną modyfikację, obniżając - w odniesieniu do okresów służby w organach bezpieczeństwa państwa, wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji, w latach 1944-1990 - mnożnik, przez który przemnażana jest podstawa wymiaru emerytury funkcjonariusza, z 2,6% do 0,7% za każdy rok służby doliczony do wysługi lat we wskazanych organach. Należy jednak wskazać, że z treści art. 15b ust. 1 ustawy wynika wyraźnie, że ustawodawca potraktował osoby, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., w sposób odrębny od pozostałych funkcjonariuszy służb i formacji wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy. Jak bowiem wskazano wyżej, okresy służby w organach bezpieczeństwa państwa traktowane są jako okresy równorzędne ze służbą w służbach i formacjach wymienionych w tytule ustawy, jednak na zasadach określonych w dodanym ustawą nowelizującą art. 15b ustawy. W stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., ma zatem zastosowanie przede wszystkim reguła obliczania emerytur zawarta w art. 15b ust. 1 ustawy. Treść odesłania z art. 15b ust. 2 ustawy należy odczytać w kontekście regulacji art. 15b ust. 1 ustawy stanowiącej regulację szczególną w stosunku do przepisów art. 15 ustawy, tym bardziej że w przepisie tym mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów art. 15 ustawy, a tym samym przepisy te mogą w stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r.: 1) mieć pełne zastosowanie, 2) mieć zastosowanie jedynie w części lub 3) nie mieć w ogóle zastosowania. Biorąc pod uwagę szczególny charakter regulacji zawartej w art. 15b ust. 1 ustawy, należy zatem przyjąć, że przepisy art. 15 ustawy mają zastosowanie do wymienionych osób na podstawie odesłania zawartego w art. 15b ust. 2 ustawy jedynie wówczas, gdy wynikające z nich regulacje nie naruszają istoty oraz celu regulacji zawartej w art. 15b ust. 1 ustawy. W związku z powyższym należy mieć na uwadze cel regulacji zawartej w art. 15b ust. 1 ustawy. Przepis ten w odniesieniu do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., dzieli lata służby stanowiące wysługę emerytalną funkcjonariusza na dwa rodzaje: lata służby w organach bezpieczeństwa w latach 1944-1990, za które emerytura wynosi 0,7% podstawy wymiaru, oraz lata służby w formacjach i służbach wymienionych w tytule ustawy lub wskazane w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a i pkt 2.4 ustawy okresy równorzędne ze służbą, za które emerytura wynosi, podobnie jak w przypadku innych funkcjonariuszy, 2,6% podstawy wymiaru. Zamiarem ustawodawcy, co wyraźnie wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (Sejm VI kadencji, druk sejmowy nr 1140), było więc obniżenie emerytury policyjnej w zakresie, w jakim wynika ona ze wszystkich lat służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990, poprzez obniżenie mnożnika, przez który przemnażana jest podstawa wymiaru emerytury za te lata, z 2,6% do 0,7%. W tym kontekście zastosowanie w stosunku do powyższych osób reguły zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy mogłoby nierzadko spowodować, że cel nowelizacji nie zostałby osiągnięty. Nawet bowiem przy przyjęciu, że po zastosowaniu powyższej reguły przy obliczaniu wysokości emerytury wliczane byłyby najpierw lata służby w organach bezpieczeństwa (a zatem, że emerytura policyjna wynosząca pierwotnie - zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy - 40% podstawy wymiaru za 15 lat służby wzrastałaby o 0,7% podstawy wymiaru, aż do wyczerpania lat służby w organach bezpieczeństwa państwa), w wielu przypadkach okresy służby w organach bezpieczeństwa państwa Polski Ludowej nie zostałyby w pełni uwzględnione (np. jeżeli funkcjonariusz pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa 12 lat, a w Policji - 10 lat, wówczas w razie uwzględnienia reguły z art. 15 ust. 1 ustawy przy obliczaniu wysokości emerytury, poza okresem 15 lat służby, za które emerytura wynosi 40% podstawy wymiaru, doliczone zostałoby 7, nie zaś 12 lat służby w organach bezpieczeństwa państwa). Z uwagi na fakt, że zastosowanie zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy reguły narusza istotę przewidzianej w art. 15b ust. 1 ustawy regulacji szczególnej, nakaz odpowiedniego stosowania art. 15 ustawy w stosunku do powyższych osób należy odczytywać w ten sposób, że reguła zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy nie ma w odniesieniu do powyższych osób zastosowania. Brak zastosowania w stosunku do wskazanych osób regulacji art. 15 ust. 1 ustawy nie oznacza przy tym, że odesłanie zawarte w art. 15b ust. 2 ustawy jest odesłaniem pustym, gdyż na jego podstawie do wymienionych osób mają zastosowanie regulacje m.in. art. 15 ust. 2 i 3 ustawy przewidujące np. podwyższenie emerytury policyjnej o 2% podstawy jej wymiaru za każdy rok służby w charakterze nurków i płetwonurków. Z powyższego wynika, że w stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji i które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wysokość emerytury określa przepis art. 15b ust. 1 ustawy, z pominięciem reguły zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w judykaturze. W uchwale z dnia 3 marca 2011 r. (sygn. akt II UZP 2/11) Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że "za każdy rok pełnienia służby w latach 1944-1990 w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy (...) o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (...), emerytura wynosi 0,7% podstawy jej wymiaru (art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy"), co oznacza, że wysokość emerytury wyliczanej wyłącznie za okresy pełnienia takiej służby może być niższa od 40% podstawy wymiaru tego świadczenia". W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy "nie pozostawia żadnych wątpliwości co do sposobu wyliczenia wysokości emerytury zaopatrzeniowej funkcjonariuszy zawsze po 0,7% podstawy wymiaru tego świadczenia za każdy rok służby w latach 1944-1990 pełnionej w organach bezpieczeństwa PRL, z (...) wyjątkiem unormowanym art. 15b ust. 3 i 4 tej ustawy". Odnosząc się do zawartego w art. 15b ust. 1 ustawy odesłania do stosowania art. 14 i art. 15 ustawy, Sąd Najwyższy wskazał, że odesłanie to "oznacza, że przepisy te stosuje się odpowiednio wyłącznie w zakresie, który nie został wyraźnie i odmiennie uregulowany w art. 15b ust. 1. W przeciwnym razie doszłoby do pozbawienia waloru i znaczenia normatywnego art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, do czego nie ma żadnych prawnych, prawniczych ani racjonalnych argumentów". Zatem "zawarte w art. 15b ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 14 i 15 tej ustawy nie uprawnia do takiego stosowania tych przepisów (w szczególności art. 15 ust. 1 in principio), które pozbawiałoby lub istotnie ograniczałoby walor i znaczenie normatywne art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej". Nie ma tym samym -żadnych podstaw ani uzasadnienia korygowanie zasady wyliczania emerytury mundurowej od innego wskaźnika procentowego niż 0,7% podstawy wymiaru tego świadczenia za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa (...) w drodze odpowiedniego stosowania art. 15 ust. 1 in principio tej ustawy, który przewiduje co najmniej 40% podstawę wymiaru tego świadczenia z tytułu pozostawania w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r." Możliwość zastosowania reguły zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy musiałaby w ocenie Sądu Najwyższego -jednoznacznie i wyraźnie wynikać z treści art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, który nie zawiera formuły, zasady ani takich możliwości interpretacyjnych, które uzasadniałyby stanowisko, że emerytura osoby, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa (...), wynosi zawsze co najmniej 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i dopiero następnie wzrasta według wskaźników określonych tym przepisem". Kwestia zgodności przepisów art. 15b ustawy była badana także przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem ich zgodności z ustawą zasadniczą. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt K 6/09 (Dz. U. Nr 36, poz. 204), w pkt 4 wyroku orzekł, że art. 15b ust. 1 ustawy dodany przez art. 2 pkt 3 ustawy nowelizującej jest zgodny z art. 2, art. 10, art. 30, art. 32 i art. 67 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Z poważaniem

Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych

Michał Deskur